Nemaju skeletno drvo

Podzemni deo je višegodišnji

  • Malina i kupina su višegodišnje biljke koje nemaju skeletno drvo pa se za svaki rod potpuno obnavljaju rodni izdanci. Podzemni deo kod navedenih vrsta je višegodišnji, dok je nadzemni deo dvogodišnji, pa se mora obnavljati.
  • Značajna razlika između maline i kupine je u tome što podzemni deo maline (koren) nosi pupoljke svom svojom dužinom, dok se kod kupine svi izdanci formiraju iz jednog mjesta, korenovog vrata, te nema pojave mladih izdanaka duž korena.
  • Kod malina i kupina rodni su jednogodišnji izdanci koji nose mešovite pupoljke, međutim, kako se oni razvijaju u proleće jedne vegetacijske godine, a cvetove donose u proljeće druge vegetacijske godine, nazivamo ih i dvogodišnjim (Iako postoje sorte koje plod donose na vršnim dijelovima izdanaka koji su se razvili u toj vegetacijskoj godini).
  • Mešoviti pupoljci su smešteni postrance na grane iz kojih se razvijaju mladice koje u pazuhu listova nose cvetove. Jednogodišnji izdanci nakon razvoja u prvoj vegetaciji prolaze kroz razdoblje mirovanja u jesen, prezime niske zimske temperature i rađaju sljedeće godine. Posle plodonošenja ovi izdanci izumiru i odstranjuju se. S obzirom na građu kupine i maline, sama rezidba vrlo je jednostavna.

Špalirni sistem gajenja maline

Sistemi gajenja

  • Gajenje maline i kupine u osnovi može ići u dva sistema gajenja:

- sistem grmova s kvadratnim i pravougaonim rasporedom

- sistem žive ograde (špalir) – vertikalni i V-sistem uz obavezan naslon.

  • Uzgoj malina i kupina u sistemu grmova, bez obzira na njihov raspored, više je odlika amaterskog voćnjaka. Tako da se u intenzivnoj proizvodnji većinom koriste sistemi žive ograde uz naslon.

Rezidba maline

  • Nakon sadnje maline, stari deo sadnice (oko 20 cm iznad površine tla) treba ukloniti kada novoformirani izdanci dostignu oko 25- 30 cm dužine. Tokom vegetacije novi izdanci se razvijaju, te s obzirom na to da su mladi i osjetljivi, potrebno ih je pomoću naslona održavati u uspravnom položaju.
  • Na kraju prve godine gajenja, svako sadno mesto trebalo bi ostaviti 2-3 nova izdanka. U sledeće proleće na početku vegetacije obavlja se proređivanje izdanaka. Odstranjuju se svi oštećeni, polomljeni i slabi, te se ostavljaju najbolji. Broj izdanaka koji će se ostaviti zavisi o sorti i kondiciji zasada, a u proseku iznosi 5-7 izdanaka po dužnom metru. Zatim se svaki ostavljeni izdanak skrati kratkim rezom, tako da iznad gornje žice ostane 2-4 pupoljka, odnosno da na celom izdanku ostane oko 25 pupoljaka.
  • Tokom vegetacije stalno rastu novi izdanci te je njih u početku potrebno otklanjati, prije nego što odrvene. Oni se otklanjaju negdje do sredine svibnja/maja. Nakon toga izdanci koji će se razviti posle polovine svibnja/maja potencijalni su za plodonošenje sledeće godine te ih više ne uklanjamo nego ih ostavljamo da se razviju.

Rezidba kupine

Sadnja

  • Sadnju kupine obavlja se u jesen ili rano s proleća. Rastojanje sadnje za kupinu bez bodlji je 3 m izmeðu redova i 1,5 m u redu (3 x 1,5 m) odnosno 2.220 biljaka po hektaru.
  • Kupinu je najbolje gajiti u špalirskom sistemu gajenja uz korišćenje naslona: bagremovih ili betonskih stubova i pocinkovane žice, nešto deblje od one koja se koristi kod maline. Stubovi se postavljaju na rastojanju 5-6 m sa 2 do 3 reda pocinkovane žice na visini od 60 do 180 cm. Naslon se postavlja u drugoj godini posle sadnje.
  • Prvoklasan izdanak kupine za sadnju treba da ima dobro razvijen korenov sistem i 2 do 3 dobro razvijena nadzemna pupoljka.

Kupina bez bodlji: Rastojanje sadnje - 3 m izmeðu redova i 1,5 m u redu (3 x 1,5 m) odnosno 2.220 biljaka po hektaru

Rezidba

  • Rezidba kupine obavlja se u proleće pre kretanja vegetacije. Za rod se ostavljaju 3 do 4 zdrava i snažna izdanka koji se skraćuju na 20 cm iznad poslednje žice odnosno najviše 2 do 2,2 m visine. Bočne grančice se skraćuju na 20-25 cm dužine, odnosno na tri pupoljka. Tako orezani izdanci vezuju se zrakasto za žice.
  • U toku vegetacije kod kupine se, kao i kod maline, obavlja početno zakidanje mladih izdanaka tako da ostavljamo izdanke koji izrastaju početkom maja i najviše 5-6 da bi smo imali potreban izbor za narednu godinu. Kad izdanak dostigne visinu od 2,5 m treba ga prekratiti kako bi se pospešilo izbijanje bočnih grana.

Priredio: V. Lazić