Četvrtak, 17 Oktobar 2019.
Poljoprivredni portal kluba 100P PLUS

Serijal: Integralna zaštita ratarskih kultura od štetočina (125)

INTEGRALNA ZAŠTITA RATARSKIH KULTURA OD VAŽNIJIH ŠTETOČINA

 

ULJANA REPICA

Uljana repica ranije je bila glavna uljana kultura u Vojvodini (Stojković L.), a u ovom području ona se verovatno gaji preko 150 godina, pa je u tom periodu u značajnom stepenu obrazovana štetna fauna. Na takav zaključak ukazuju podaci o pojavi štetočina na ovom usevu iz XIX veka (repičinog sjajnika i repičine lisne ose, na primer). Repičin sjajnik je 1856. godine uništio uljanu repicu u po­dručju reke Tise, u banatskoj županiji Torontal. Velike površine pod suncokretom, a potom i pod sojom, u drugoj polovini XX veka, veoma su poti­snule uljanu repicu sa naših oranica. Ona se u Srbiji, tokom perioda 1951-1995. godine uzgajala u prose­ku na svega 4.200 hektara godišnje ili na 0,1% površina pod njivskim i baštenskim kulturama. Ovi po­daci za Vojvodinu čine 2.800 hektara i 0,2%. Na najvećim površinama uljana repica proizvodila se u Srbiji tokom devete decenije ovog veka, u proseku na 14.000 hektara.

repičina lisna osa (Athalia rosae)

repičina lisna osa (Athalia rosae)

 

Biološko suzbijanje

 

U cilju intenziviranja mehanizma prirodnog regulisanja broj­nosti štetočina uljane repice preporučuje se, na gazdinstvima koja su značajni proi­zvođači ove kulture, uvećanje površina pod lucerkom i drugim višegodišnjim leguminozama i njihovo korišćenje kao preduseva uljanoj repici. Na taj se način povećava ra­zmnožavanje brojnih prirodnih neprijatelja raznih štetočina uljane repice. O značaju prirodnih neprijatelja štetočina ratarskih kultura, u redukciji njihovih populacija, dato je više primera u tekstu kod strnih žita.

Mehaničke mere

Repičin sjajnik predstavlja najopasniju štetočinu uljane repice. U prvoj polovini XX veka, u vreme kada nije bilo efikasnih insekticida, često je korišćen me­tod lovljenja odraslih insekata. U tu svrhu upotrebljavane su razne sprave, premazane lepkom ili melasom, za ručnu primenu ili na konjsku vuču. Ove sprave za hvatanje inse­kata tridesetih godina, naročito su korišćene u Danskoj. Njihovom primenom, sa 2 do 3 prelaza na jednom napadnutom polju, štete od repičinog sjajnika umanjivane su za 60-70% (Vukasović).

Hemijske mere

Uljanu repicu veoma ugrožavaju štetočine, pa bez primene hemijskih mera nema uspešne proizvodnje ove kulture. One se, ponajčešće, izvode u septembru-oktobru protiv repičine lisne ose i u proleće protiv repičinog sjajnika, zatim slede ra­zne pipe i druge štetočine. Hemijsko suzbijanje prikazano je i kod pojedinih važnijih šte­točina uljane repice.

Prognoziranje pojave štetočina

Metode za praćenje rasprostranjenosti, brojnosti i razvića važnijih šrtetočina uljane repice, prikazane su u publikaciji „Priručnik izveštajne i prognozne službe zaštite poljoprivrednih kultura“ (Beograd, 1983).

Za neke vežnije štetočine daje se orjentaciona dugoročna prognoza pojave, odnosno za nekoliko versta moguća je izrada kratkoročne prognoze stepena opasnosti po useve. Odluka o potrebi suzbijanja zasniva se na korišćenju podataka o kritičnim brojevima (ekonomskim pragovima štetnosti).

 

Preuzeto iz knjige „Integralna zaštita ratarskih kultura od štetočina“
Autor: dr Dušan Čamprag, Novi Sad, 2000.

Priredio: V. Lazić