Subota, 16 Februar 2019.
Poljoprivredni portal kluba 100P PLUS

Serijal: Lovstvo u Vojvodini (37)

Staništa divljači (9)

STANIŠTA DIVLJAČI U ATARU SELA BOLJEVCI

Kako navodi prof. Janko Maglovski u monografiji “Boljevci, starodrevno selo sremačko”, u ataru današnjeg sela Boljevci “čovek se zaustavio, i lovio još od prelaska iz starijeg u mlađe kameno doba”. Svakako da su geografski položaj sela, te njegove prirodne atrakcije, umereno kontinentalna klima, doprinele da je čovek sebi baš na ovom prostoru mogao sagraditi  stanište. Obilje vode i šume, bogate kako rečnom tako i šumskom florom i faunom, omogućile su čoveku da egzistira upravo ovde.

U vreme starog Rima, a naročito u doba Imperatora Proba, povedena je velika akcija na isušenju jugoistočnog Srema. Ovom melioracijom dobijena je znatna površina suvog tla, te je tako omogućeno bitisanje novim biljnim i životinjskim vrstama.

Kako istorija beleži, od Rimskog doba sve do vladavine Austrougarske monarhije na ovom prostoru, to je uglavnom sve što se činilo na reljefu. U vezi sa preseljenjem porodica iz Srbije 1735-1736 godine na  prostor današnjeg  Srema, Dušan J.Popović, u delu “Istorija Srba 2” kazuje da su se prebezi sklonili u šume i močvare kraj Save (današnji Boljevci, Progar).

Na austrijskim mapama iz ovog doba, na delu jugoistočnog Srema ne retko se sreće naziv “Podlužje”. U vezi sa tim, važno je napomenuti da je još u 18. i 19. veku čitav ovaj kraj bio prekriven šumama, u kojima je dominirao hrast.

I ako je Cesarokraljevina ulagala znatne napore da kultiviše tle Srema, te da kontroliše seču šuma, iste nisu do danas sačuvane. U ataru sela Boljevaca, na jednu ovakvu šumu ostao je da podseća samo naziv  danas obradivog dela zemlje. To je “Meterna šuma” – o kojoj između ostalog u svojoj knjizi “Boljevci” Nikić M. Dušan  beleži: “a bila je tu prava steća šuma, u kojoj su hrastovi bili debeli po jedan metar – kazivao nam je deda Bogran Aleksić…Inače, rastinje i biljke upotrebljene su čak 21 put kao osnova za imenovanje potesa u ataru Boljevaca: Topola, Vinogradine, Grabovac, Lokvanj, Kruška, Vrbak/ci, Dudovača, Orah, Brestovi, Drenska,  (H)Rastova šuma… Daleko je manji broj  zoonima, a to su: Čapljara, Bikara, Labudička bara, Zečeva rampa, Jagnjed”. Iz današnjih naziva boljevačkih potesa moguće je prepoznati koje je rastinje u prošlosti bilo rasprostranjeno na ovom prostoru, kao i koje životinjske vrste su isti nastanjivale.

Danas su značajne šume boljevačkog atara Crni lug u kome, na sreću, i danas preovlađuje hrast, Zidina, čije je tle u rano proleće sasvim belo od cvetova visibaba. Tu je i šuma Gibavac, kao i priobalje reke Save čiji se pošumljeni deo naziva – Kubici, i koje je u proleće osobito bogato cvetovima divljih perunika. Nedaleko od Boljevaca nalazi se i šuma Bojčin – krajnje kultivisana, te je kao takva omiljeno izletište kako lokalnog stanovništva, tako i stanovnika obližnjeg Zemuna i Beograda. U šumama Zidina i Gibavac mogu se sresti razne vrste ravničarskih ptica, sitna divljač – zec, fazan, ali i po neka srna. U šumi Crni lug postoji zvanično lovište kojim gazduju Srbija šume. Tu osim već pomenutih vrsta postoji i znatan  broj divljih svinja. Osim nabrojanih predstavnika faune, važno je napomenuti da su tu i razni insekti, od kojih zbog blizine vode dominiraju komarci, slede pčele, stršljenovi, obadi… kao i gmizavci – barske zmije belouške, ali i krvožedne pijavice. Povremeni stanovnici sela Boljevaca su i ptice selice. Dominiraju laste, zatim rode. Njihovih gnezda u urbanom delu naselja ima oko desetak. Neretko, Boljevce posete i labudovi.

Od drveća rasprostranjeni su hrast, grab i topola, uglavnom Kanadska. Ima i lipe. To nije sve. Veoma je zastupljen dren, ima i gloga, zove i divlje ruže. Od lekovitog bilja ovde rastu jagorčevina, matičnjak, kantarion … ima i sremuša… no, na žalost, poslednjih godina obodima ovih šuma korovska biljka ambrozija počela je sve više da buja, potiskujući vodopiju, kantarion, kamilicu…

Selo Boljevci sa svojim atarom jesu područje koje se odlikuje specifičnim sastavom i geomorfološkim oblicima reljefa. Unutar tog prostora je reka Sava, u dužini od 14 km, a koja je imala i ima ogroman hidrološki značaj, naročito za podzemne vode. One se u potesu Boljevaca javljaju kao: freatske, arteške i slobodne ili vezane vode. Sve ove podzemne vode znatno se razlikuju po načinu hranjenja i po dreniranju. U ovom ataru hidronim bara javlja se 40 puta, dok se oronim greda susreće 15 puta, te se tako možemo susresti sa barama čiji naziv u sebi ima patronimačko-vlasnički karater, i to: Bajina bara, Bugarska bara, Guzina bara, Dikojina bara, Ivanova bara, Kostina bara, Nikina bara, Dacevića bara, Pejina bara, Perina bara, Radojeva bara, Šarčevića bara, Miškaćevica bara….Ali i sa onim barama čiji nazivi u sebi nose opozitne hidronime: Kratka, Srednja, Široka, Duboka, Krajna, Mala, Velika, Duga, Dugaja, Krivaja, Zabarak… Od imena drveća tu su: Brestovska, Vrbačka, Jabučka, Topolska, Dudovača. Karakteristični su i hidronimi: Bikara, Gajinska, Labudička, Resava, Tamnava, Cigančica, Crvene bare, Fenečka bara… Pored najčešćih onima koji su formirani od apelativa bara u ataru sela Boljevaca još je podosta hidronima koji su veoma karakteristični i izuzetno informativni: Šućurev vrtlog, Vodojaža, Lemajića jezero, Obeda, Čapljara, Lokvanj, Vok, Kevina pumpa, Petrac kanal, Živača, Tamnava, Sava, Savica, Vodoplavice, Galovica i brojni kanali.

U prošlosti, bara i barica bilo je još i više. Mnoge su isušene kada su Austrougarske vlasti na prelazu devetnaestog u dvadeseti vek povele veliku akciju isušenja jugoistočnog Srema. Godine 1910. podignut je odbrambeni nasip između reke i sela.

U vezi ove akcije naročito je važno napomenuti da je odbrambenim nasipom onemogućeno reci Savi da se u vreme prolećnih bujica izliva iz svog korita, što je mnoge bare, barice i jezerca sasvim ostavilo bez značajne akumulacije vode. Upravo ove vodene površine služile su u prošlosti kao mrestilišta riba, koje je u ovim krajevima bilo u izobilju, te je tako tokom 18. veka zabeleženo da su Boljevci u svom pečatu imali prikazanog ribara sa mrežom, što je u ono doba davalo imformaciju da se stanovništvo intenzivno bavilo ribolovom.

Snežana Aleksić Radović
Boljevci, Donji Srem