Četvrtak, 22 Avgust 2019.
Poljoprivredni portal kluba 100P PLUS

Serijal: Ruralni turizam Vojvodine (48)

Izvodi iz monografije „Ruralni turizam Vojvodine“, 2012.

dr Kristina Košić

Departman za geografiju, turizam i hotelijerstvo Prirodno-matematičkog fakulteta u Novom Sadu

 

 

MANIFESTACIJE U RURALNOM TURIZMU VOJVODINE

 

 

Pojam, podela i značaj manifestacija

Reč manifestacija potiče od latinske reči manifestation što u prevodu znači javno ispoljavanje, javno izražavanje svog raspoloženja, objavljivanje, pokazivanje (Klaić, 1979).

Ljudi su od najstarijih vremena stvarali i imali potrebu za isticanjem, odnosno iskazivanjem svojih znanja, raznih dostignuća, raznih naučnih uspeha, umeća življenja i sl.

Upravo i najviše zbog toga dolazi do organizacija kulturnih delatnosti koje u sebi uključuju napore ljudi da svesnom delatnošću usklade ljudske potrebe, rad i stvaralaštvo u oblasti kulture i umetnosti, radi ostvarivanja stalnog napretka čoveka ne samo u materijalnom, već i u duhovnom pogledu.

Turističke vrednosti koje nemaju monumentalna svojstva već predstavljaju duhovne tvorevine ljudi, prezentuju se turistima u vidu turističkih manifestacija. Brojne pojave i objekti, tek u vidu manifestacija zalužuju da se nazovu turistička vrednost.

Prema načinu ispoljavanja manifestacije se svrstavaju u nekoliko grupa: kulturne, političke, zabavne, sportske, umetničke, privredne, lokalne, interpersonalne, a sve su manje ili više turističke, usmerene ka širenju i usvajanju kulture kao spontanom ili organizovanom procesu (Jovičić 1988). Aktivnost ovakvih događaja ogleda se u vremenu i mestu njenog održavanja, značajem i vrstom priredbe. Značaj i vrsta priredbe direktno utiču na geografsku strukturu posetilaca, odnosno na veličinu kontraktivne zone, a koja je srazmerna značaju priredbe.

Vrednost svake manifestacije određena je, takođe, mestom i vremenom održavanja. To znači da dobra saobraćajna povezanost naseljenih područja kao i druge turističke aktivnosti, te i period održavanja priredbe direktno utiču na uspešnost organizovane manifestacije.

Dobro osmišljenom i snažnom organizacijom manifestacije ostvaruje se svaki njen postavljeni cilj, bilo da je u pitanju prezentacija dostignuća, obogaćivanje sadržaja boravka u sezoni, zadržavanja žitelja u matičnim mestima, ili pak buđenje interesovanja turistima nenamernicima.

Sve manifestacije koje su od značaja za turizam mogu se podeliti prema sledećim kriterijumima (Bjeljac, 2006):

 

Prema poreklu izvođenja:

sa tradicijom održavanja (postale su poznate, održavaju se kontinualno, u dužem nizu godina, sa ritualima)

one koje su organizovane radi predstavljanja teritorije sa atraktvinim vrednostima (etnografskim, privrednim, obeležavanje značajnijih datuma u prošlosti- takođe imaju tradiciju održavanja)

 

Mačkare (Maškare) u Golubincima 2009. Ilija Žarković, tamburaš i mali, veseli klovn; foto: V. Lazić

Mačkare (Maškare) u Golubincima 2009. Ilija Žarković, tamburaš i mali, veseli klovn; foto: V. Lazić

 

Prema trajnosti u mestu održavanja:

stalno ili povremeno u jednom mestu (uglavnom manifestacije nacionalnog i međunarodnog karaktera u većim gradskim centrima)

one koje se održavaju svaki put u drugom mestu (olimpijske igre, univerzijade, velike svetske izložbe…izbor mesta vrši se prema konkursu koje raspišu međunarodne ili nacionalne organizacije)

one koje se istovremeno održavaju na više mesta ili obuhvataju čitav region (najčešće sportskog karaktera: svetska prvenstva, biciklističke ture, auto-trke…)

 

Prema rangu održavanja:

lokalne

regionalne (zonske)

republičke

nacionalne

internacionalne

Postoji više kriterijuma za određivanje ranga. Izdvajaju se:

geografsko poreklo i broj posetilaca

značaj

veličina sredstava koja se odvajaju za rang organizovanja

efekti koji proističu iz manifestacija

geografsko poreklo učesnika

sadržaj programa manifestacije

 

Prema masovnosti i uloženim finansijskim sredstvima:

sa malim brojem posetilaca (uglavnom umetničke, naučno-stručne)

sa većim brojem posetilaca – od nekoliko desetina do stotina hiljada (uglavnom sportske i privredne)

 

Prema motivima posetilaca:

socijalne (potreba za imitiranjem, odgovornošću, da se lično vidi, da bude prihvaćen, samoostvarivanjem, za promenom okoline…)

porodične (da se pronađe određeni stil života, okupi ili napusti porodica…)

lične (potreba da se uspostavi kontakt sa prirodom, da se pobegne od pritisaka, da se živi iznad svojih mogućnosti…)

 

Prema sadržaju programa:

umetničke (pozorišne, muzičke, likovne, foto i filmske, književne i mešovite)

naučno-stručne (kongresi, konferencije, simpozijumi, sabori)

privredne (sajmovi i vašari, izložbe i smotre, privredno-stručne i privredno-folklorne)

sportske (sportsko-profesionalne, sportsko-rekreativne, kompleksne sportsko-turističke, sportsko-propagandne)

verske (versko-istorijske i slave – školske, crkvene, esnafske, krsne, opštinske)

političko-istorijske (sabori, skupovi i promocije političkih partija, obeležavanje Prvog maja, memorijali, ostali istorijski datumi, obeležavanje važnijih datuma iz Prvog i Drugog svetskog rata)

etnografske (svečanosti završetka žetve i vršidbe, smotre folklora, magijsko-religijski rituali)

zabavne (regate, zabavna leta, ribarske večeri, karnevali)

turističko-propagandne (na kojima su osim aktivnih i druge vrste posetilaca, na kojima su novinari pored aktivnih učesnika veoma važna kategorija posetilaca, specijalizovane uglavnom revijalnog i karnevalskog karaktera ređe takmičarskog, one koje imaju za cilj predstavljanje receptivnih turističkih prostora u emitivnim)

 

Najčešći vid prezentacije i ponude je preko privrednih turističkih manifestacija, odnosno preko privredno folklornih i etnografskih turističkih manifestacija. Manifestacije na zabavan način, uz poštovanje tradicije, folklora, običaja i starog načina privređivanja stanovništva predstavljaju svoje privredne proizvode, a obično imaju i prodajni karakter proizvoda.