Četvrtak, 22 Avgust 2019.
Poljoprivredni portal kluba 100P PLUS

Serijal: Ruralni turizam Vojvodine (49)

Izvodi iz monografije „Ruralni turizam Vojvodine“, 2012.

dr Kristina Košić

Departman za geografiju, turizam i hotelijerstvo Prirodno-matematičkog fakulteta u Novom Sadu

 

 

 

MANIFESTACIJE U RURALNOM TURIZMU VOJVODINE

 

 

Etnografske manifestacije

 

Etnografske manifestacije predstavljaju prikaz narodnih običaja, verovanja, rituala, starih načina privređivanja stanovništva. Nastale su na osnovu sećanja na ritual (primeri su poklade i magijski rituali), iz čovekove potrebe podsećanja i obeležavanja. Bazirani na tradiciji, folkloru i načinima privređivanja stanovništva predstavljaju najstarije elemente u razvoju turizma i dovoljnu turističku vrednost za dolazak posetilaca. Izdvajaju se svečanosti završetka žetve i vršidbe, smotre folklora, magijsko-religijski rituali (Bjeljac, Ćurčić, 2005). Održavaju se od maja do oktobra meseca, poput Etnofestivala hrane i muzike u Vojvodini (Novi Sad).

Festival bunjevačkog narodnog stvaralaštva

Organizatori festivala su kulturno-umetničko društvo “Bunjevka” iz Subotice i Klub fijakerista iz Bajmoka. Festival ima za cilj očuvanje nacionalnog identiteta, kulture, jezika, pesme, igre, nošnji, sećanja na alatljike, ukrasne predmete i rukotvorine Bunjevaca. Baš zbog toga se u festivalskoj nedelji pored izložbi čuje po nešto o istoriji i poreklu Bunjevaca, stihovi pesnika, zvuk tamburice i na samom kraju održava se Bunjevačko veče folklora i Bunjevački bal.

Prvi festival održan je 1998. godine u Tavankutu. Za vreme održavanja festivala izabran je septembar, simbolično, zbog zlatne jeseni prepune plodova. Cela koncepcija festivala se sastoji iz predfestivalskih i festivalskih dana. Predfestivalske dane čini niz izložbi u pojedinim mesnim zajednicama na temu: Etnoizložba, Zlatne ruke, Zlatni jesenji plodovi, izrada nekadašnjih pletenih kolača i dr. Kod otvaranja izložbi domaćini priređuju i kulturno-zabavni program. Sami festivalski dani traju nedelju dana i zalaze u mesec oktobar. Festival obuhvata program od svečanog otvaranja sa tamburicama i svečanog pozdrava, preko literarne večeri ispunjene bunjevačkim pesmama, stručnih predavanja o književnosti i istoriji Bunjevaca na kojima su prisutni gosti – pesnici, istoričari, neizostavnog koncerta tamburaša, folklorne večeri sa predivnim nošnjama do samog završetka i svečanog Bunjevačkog bala u hotelu “Patria”. I u organizaciji ove manifestacije veliku ulogu imaju sponzori.

 

„Faršang“ u Kupusini

Kupusina je podunavsko naselje. Selo pripada opštini Apatin, od koga je udaljeno osam kilometara (u pravcu severa). Prema nacionalnoj strukturi, većinu stanovništva čine Mađari (2250 stanovnika). Najstariji zapisi o selu potiču iz 1297. godine. Tada se naselje nazivalo Heteš (sedmica). Pod imenom Kupusina prvi put se pominje 1692. godine i to ime ima do danas (Grupa autora 1994).

U selu se održava manifestacija pod nazivom „Faršang”. „Faršang” se odvija zimi, traje oko sedam dana, a podseća na vrstu maškara. Suština „Faršanga” je veselje, prikaz bogatih narodnih nošnji, obilazak povorke veselih učesnika kroz selo sa upečatljivim nacionalnim obeležjima. Ova manifestacija se održava pre katoličkog Uskrsa, odnosno Velikog posta. U nedelji održavanja „Faršanga” sve je dozvoljeno, sve se prašta, da bi posle toga usledio post, mir, period bez veselja i muzike. Interesantno je da se u ovom periodu održavaju i brojna svadbena veselja što je tipično za ovo selo.

Simpatični detalji sa „Faršanga” su: prerušavanja muškarca u žene i obrnuto, zatim par devojka visoka muškarac nizak i kao kuriozitet, specijalna sahrana kontrabasa, instrumenta koji dominira na muzičkim nastupima u ovom mestu. Maskirani učesnici karnevala, uz muziku limenih duvača, defiluju seoskim ulicama. U zgradi stare škole izložena je etno-zbirka (u ambijentu stare mađarske kuće), posuđe, poljoprivredne alatke i drugi raznovrsni pokretni eksponati koji simbolizuju dugu tradiciju ovog sela u opštini Apatin.

 

Manifestacija „Crvena ruža“ u Ruskom Krsturu

 

2-49-1

Ruski Krstur se nalazi u južnom delu opštine Kula, na frekventnom magistralnom putu M-3, koji povezuje Kulu i Odžake. Od Kule je udaljen 12 km, a od Odžaka 16 km. Podignut je na lesnoj terasi i na Malom Bačkom kanalu, koji povezuje Stapar i Kosančić, a koji se uliva u kanal Bogojevo – Bečej i koji pripada sistemu kanala Dunav–Tisa–Dunav. Preko tog kanala, Ruski Krstur je povezana sa Novim Sadom, na udaljenosti od 50 km. U samom naselju je izgrađeno pristanište, gde su nekada pristajali šleperi, zbog istovara robe. Danas to pristanište nije u funkciji, ali postoji mogućnost da se ponovo uspostavi taj vid saobraćaja, što bi moglo doprineti razvoju nautičkog turizma.

Omladinska organizacija u Ruskom Krsturu, za vreme letnjeg raspusta okupljala je omladinu i to su bili začeci manifestacije „Crvene ruže“. Okupljanje je na početku imalo sportski karakter, ali su se one proširile i na organizovanje muzičkih koncerata. Nastupali su mladi početnici, koje je pratio tamburaški orkestar. U skladu sa simbolikom mladosti, 1962. godine ova manifestacija dobija naziv „Crvena ruža“. Sa vremenom manifestacija dobija takmičarski karakter, jer se biraju najlepši muški i ženski glas. Manifestacija već 1965. godine dobija međunarodni karakter, jer se kao učesnici pojavljuju Rusini i Ukrajinci iz osam različitih zemalja. S vremenom, dolazi do problema finansiranja, zbog povećavanja broj učesnika, kao i broja posetilaca. Konačnu formu, manifestacija „Crvena ruža“, dobija tek 1976. godine, jer tada od jedne početne manifestacije, prerasta u devet kulturnih i zabavnih manifestacija (Grupa autora, 1991).

Manifestacija „Crvena ruža“ je izrazito sadržajna manifestacija, u okviru nje održava se takmičenje u izvornoj muzici, smotra dečjih kulturnih aktivnosti, miting poezije i muzike mladih, smotra dostignuća kulturno-umetničkih društava, gitarijada, veliki nagradni konkurs dečjih časopisa i razne izložbe.

U okviru manifestacije se od 1969. godine održava i smotra dečijih kulturnih aktivnosti pod nazivom „Crveni pupuljak“. U ovom delu programa učestvuju uglavnom folklorni ansambli i horovi dece školskog uzrasta. Broj učesnika je velik, kreće se od 500 do 700 učesnika. Takođe je veliki broj dečjih ansambala, pojedinih godina je učestvovalo i do 15.

Manifestacija „Crvena ruža“ se svake godine završava „Svečanim koncertom“ na kojem učestvuju solisti, horovi i ansambli drugih naroda i narodnosti.

Od 1976. do 1994. godine, u okviru manifestacije „Crvena ruža“ održavana su i naučna savetovanja na razne teme iz oblasti nauke, kulture i prosvete. Na prvom naučnom savetovanju tema je bila vezana za kulturnu tradiciju Rusina na prostoru bivše Jugoslavije. Ovakva naučna savetovanja su doprinosila povećanju značaja same manifestacije, jer su učestvovali naučnici iz Mađarske, Poljske, Ukrajine i Slovačke (Bjeljac, 1998).

Da bi ova manifestacija postala još uspešnija, neophodno je izdvojiti osnovne elemente, koji će ovaj proizvod učiniti još boljim, a to su: tradicionalnost, sadržaj, značaj, atraktivnost i kvantitet posetilaca. „Crvena ruža“ je manifestacija, koja u osnovi ima kulturno-umetničke elemente, koji su prijemčljivi za masovnu publiku. Potrebno je uključivanjem „svečarskih“ elemenata manifestaciju učini još zanimljivijom. Neophodno je ispreplitati svečarske i kulturno-umetničke komponente, tako da kulturno-umetnički deo postane zanimljiviji publici, koja ne prati sa pažnjom kulturu i umetnost.

„Crvena ruža“ je manifestacija tipa festivala i smotri, tako da tu postoje mogućnosti da se kulturni sadržaj prezentuje velikom broju posetilaca na reprezentativan način, jer festival podrazumeva vrednovanje stvaralaštva, tačnije domete iz određene oblasti kulture kod Rusinske i Ukrajinske manjine u određenom vremenskom periodu (Besermenji, 2004).