Nedelja, 15 Decembar 2019.
Poljoprivredni portal kluba 100P PLUS

Serijal: Ruralni turizam Vojvodine (52)

Izvodi iz monografije „Ruralni turizam Vojvodine“, 2012.

dr Kristina Košić

Departman za geografiju, turizam i hotelijerstvo Prirodno-matematičkog fakulteta u Novom Sadu

 

 

 

MANIFESTACIJE U RURALNOM TURIZMU VOJVODINE


Bostanijada u Rivici

 

U nameri da pospeši i unapredi proizvodnju bostana i ovu sredinu učini privlačnom za turiste i putnike namernike, Mesna zajednica Rivica je 1995. godine organizovala Prve dane bostana. Od tada se ova turističko-privredna i kulturna manifestacija održava u Rivici svake godine početkom avgusta. Od 1997. godine manifestacija je uvršćena u Kalendar priredbi TO Srbije i Ministarstva za kulturu Srbije. Iako je zamišljena kao turističko-privredna manifestacija ima i edukativni karakter jer se u okviru programa održavaju predavanja i stručna usavršavanja, a sve u cilju unapređenja proizvodnje bostana i drugih povrtarskih kultura. Program obuhvata i takmičenje za najtežu lubenicu, takmičenje u brzom jedenju lubenica, prezentaciju kulinarskih specijaliteta…

 

Patlidžanijada u Neradinu

 

Nastojeći da povrate nekadašnji ugled, ali i ovu sredinu učine privlačnom za turiste, ljubitelje prirode i zdrave hrane Mesna zajednica i Društvo “Irižana” 2002. godine u Neradinu organizovali su Prvu patlidžanijadu. Manifestacija je posvećena patlidžanu, nezamenjivom povrću u sremskoj ishrani. Na taj način Srem je postao bogatiji za još jednu manifestaciju, a znatiželjni turisti kojih je sve više, dobili su još jednu mogućnost raznolikog uživanja u prelepoj prirodi, zdravoj hrani, fruškogorskim manastirima i drugim lepotama ovoga kraja. Posebnu atrakciju manifestaciji daje izložba starina i domaće radinosti koja predstavlja pravu etno izložbu već zaboravljenih predmeta koji su su se nekada mogli videti u gotovo svakoj kući Srema. Manifestacija se održava svakog prvog vikenda u septembru.

 

Manifestacije u Bačkom Petrovcu

 

Sa dolaskom proleća i vedrih i sunčanih dana, opština Bački Petrovac postaje domaćin brojnih manifestacija kulturno-zabavnog karaktera koje traju sve do jeseni. Manifestacije okupljaju veliki broj posetilaca na jednom mestu i ovo je period kada se ostvaruje i najveći promet turista.

 

Tancuj, tancuj

Prva u nizu je festival “Tancuj, tancuj”. Naime, 1970. godine u Gložanu je zaživela smotra po nazivom “Smotra narodnih plesova jugoslovenskih Slovaka”. Ona traje do danas, pod nazivom Festival „Tancuj, tancuj”. Održava se sredinom proleća, krajem aprila i početkom maja. Svake godine okuplja sve više izvođača, plesnih i pevačkih grupa. Svojom lepotom i šarenilom ističu se nošnje koje već u defileu upoznaju publiku iz koje slovačke opštine ili mesta dolaze. Svaka je drugačija i jedinstvena na svoj način. Prvi festival održan je 5. aprila 1970. godine, kada je nastupilo 250 učesnika, plesnih i pevačkih društava iz osam slovačkih mesta. To su bili učesnici iz: Gložana, Petrovca, Lalića, Pivnica, Aradca, Pazove, Selenče i Šida. Do sada je u proteklih tridesetak godina uspešno nastupilo preko 22000 učesnika.

 

Slovačke narodne svečanosti

Svake godine tokom prvog vikenda u avgustu u Bačkom Petrovcu održavaju se Slovačke narodne svečanosti. One su, ne samo najveća i najznačajnija manifestacija Slovaka koji žive u Srbiji, već predstavljaju i svojevrsni sabor Slovaka sveta, pošto na njoj učestvuju vrhunski slovački ansambli i umetnici iz mnogih zemalja. Smotra slovačkog folklora i tradicije prezentuje ono najbolje što je tokom goodine nagrađivano na konkursima i festivalima i često potraje i čitavih nedelju dana.

Prošlo je skoro sto godina od dana kada su vojvođanski Slovaci odlučili da će se susretati svake godine. To je bio začetak “Slovačke narodne svečanosti”. Za taj susret izbarali su avgust. U početku su svečanosti trajale dva dana, a od nedavno traju tri dana. Danas je tradicionalno ustaljeno da svečanosti traju ceo vikend i to prvi u avgustu. Prvi put su održane 28. avgusta 1919. godine u Bačkom Petrovcu. Naredne, 1920. godine je organizacija pod nazivom “Sokolska jedinica”, čiji su članovi zagovornici parole “U zdravom telu zdrav duh”, bili talentovani gimnastičari, koji su svojim koreografijama – spletovima, obeležavali svake svečanosti i oduševljavali prisutne goste. Od te godine, to jest od drugih Slovačkih narodnih svečanosti, ovi “Sokoli” su bili ujedno i organizatori manifestacije. Treba spomenuti da to nije samo manifestacija kulturnog i zabavnog karaktera. Na njoj su se osnovale i mnoge institucije od istorijskog značaja, pre svega u daljem očuvanju nacionalnog identiteta Slovaka u Vojvodini. Tako je 1932. godine, na ovim svečanostima osnovana Matica slovačka u Jugoslaviji, koja i preuzima odgovornost dalje organizacije manifestacije. Svake godine program se sve više obogaćivao i proširivao novim sadržajima, novim učesnicima iz vojvođanskih slovačkih opština, kao i gostima iz Slovačke. Tako se danas održavaju skupovi učitelja, udruženja žena, akademika, doktora, organizuju se mnoga predavanja, izložbe slikara, pesnika, predstavljaju privrednici i poljoprivrednici, igraju se pozorišne predstave. Ta tri dana, sve je u duhu tradicije. Izlozi su ukrašeni lutkama u narodnoj nošnji, kao i nekim detaljima iz prošlosti života seljaka na ovim prostorima.

U centru, na trgu su izloženi predmeti od slovačke keramike, kao i umetničke rukotvorine domaće radinosti. Turisti mogu da razgledaju, ali i da kupe neki suvenir. U svakoj od kulturnih ustanova su i kulturna dešavanja. U svim ugostiteljskim objektima služe se tradicionalna jela, pre svega sveža petrovačka kobasica. Poslednjih godina, organizatori ostvaruju izuzetno lepu saradnju sa “Kaštelom” i “Poljoprivrednim muzejom” u Kulpinu. Tako su turisti i posetioci Slovačkih narodnih svečanosti u mogućnosti da posete i ovaj velelepni dvorac.

 

Dani hmelja i piva

Mesec dana nakon Slovačkih narodnih svečanosti, tačnije tokom prvog vikenda u septembru, Bački Petrovac je domaćin još jedne manifestacije – “Dani hmelja i piva”. Taj vikend je zaslužno posvećen hmelju, jer ima zaista bogatu privrednu istoriju i veoma je bitno uticao na život stanovnika i razvoj Bačkog Petrovca. Nekada je Bački Petrovac bio glavni proizvođač i izvoznik kvalitetnog hmelja u zemlji. Danas su ostale fotografije i sećanja na te dane, kao i manifestacija Dani hmelja i piva. Na njoj se u toku dana održavaju brojna naučna i stručna savetovanja, seminari vezani za uzgoj i preradu hmelja, njegovu istoriju, ali i budućnost. U večernjim satima počinje program zabavnog karaktera. Organizuju se takmičenja u rastavljanju konjske zaprege i nezaobilazno takmičenje u ispijanju piva.

 

Slovačka svadba

Slovačka svadba je doživljaj koji se pamti. Pripreme za ovaj svojevrsni praznik traju nedelju dana kako bi se obezbedila raznovrsna trpeza za goste. Dok muškarci pripremaju specijalne domaće kobasice i dovoljne zalihe pića iz svojih podruma, žene se takmiče koja će doneti veću i lepše ukrašenu tortu.

Goste dočekuju devojke u nošnjama, da bi ih okitile ruzmarinom. Mlada nevesta se oblači u tradicionalnu nošnju sa sedam sukanja i na glavu joj stavljaju prelepi ručno rađeni svadbeni venac ukrašen biserima, težak i do 5 kilograma, koji se generacijama čuva u porodici.

Uz veselu polku i valcer, folklorna grupa će prikazati tradicionalne svadbene običaje. Turisti će biti posluženi svadbenom supom, pečenjem, i kupusom pripremljenim prema ljubomorno čuvanim receptima naših baka, a sve to uz domaće sokove i vina.

Specijalna atrakcija je običaj donošenja velikog svadbenog kolača i skidanje venca mlade kada ona zvanično postaje žena i goste ispraća sa kuvanom rakijom i pesmom po njihovoj želji.

 

Petrovčani svake godine, krajem maja, organizuju Festival kulena

Petrovčani svake godine, krajem maja, organizuju Festival kulena

 

Festival kulena

Petrovčani svake godine, krajem maja, organizuju Festival kulena. Tokom manifestacije otvara se prodajna izložba petrovačkog kulena i izbor „najboljeg među najboljima“, organizuje se ekipno takmičenje u pripremi kobasice, izbor za najbolju domaću rakiju, takmičenje u konzumaciji ljute kobasice, izbor za najoriginalnije jelo sa kulenom i proglašenje pobednika u svim kategorijama.

 

Slaninijada u Kačarevu

 

U Kačarevu, naselju nedaleko Pančeva, od februara 1988. godine održava se privredna folklorna turistička manifestacija pod nazivom Slaninijada, koja reprezentuje tradicionalne gastronomske običaje i kuhinju stanovništva južnog Banata. Ova turistička manifestacija je najstarija manifestacija u Vojvodini koja je zasnovana na proizvodima od svinjskog mesa.

Prvi pisani podaci o Francfeldu (današnjem Kačarevu) datiraju iz druge polovine 18. veka, kada je, u nameri da ojača svoje južne granice, Austrougarska monarhija intenzivno naseljavalja ove prostore. Današnji naziv selu dali su kolonisti koji su u Banat stigli pretežno iz Bosne, Krajine, Like, Dalmacije i Makedonije posle Drugog svetskog rata, po narodnom heroju Svetozaru Kačaru. Kačarevo prema popisu stanovništva iz 2002. godine ima 7624 stanovnika. Nalazi se u severnom delu opštine Pančevo, 11 km od Pančeva i 21 km severozapadno od Beograda.

Kao deo folklornog nasleđa stanovništva nastanjenog u južnom delu Banata, izdvaja se jedna od najstarijih gastronomskih turističkih manifestacija u Srbiji, Slaninijada u Kačarevu. Prva Slaninijada je organizovana februara 1988. godine kao vašar mesa i specijaliteta od njega, a pre svega zbog promocije i prodaje slanine, kao mesne prerađevine od svinjskog mesa, gde bude upriličena prodajna cena slanine niža od 20 do 40% od onih u prodavnicama. Na manifestaciji se predstavi oko 350 izlagača od kojih bude oko 50 industrijskih proizvođača. Većina njih se takmiči za laskavu titulu „Zlatni pobednik Slaninijade“ koja se dodeljuje u kategoriji najbolje domaće slanine i u kategoriji najbolje industrijske slanine, a dodeljuje se i priznanje u kategoriji „ekstra slanina“. Takođe, bira se i apsolutni pobednik u kategoriji najkvalitetnijih proizvoda od mesa i slanine. Manifestaciju prate i raznovrsni prateći programi (izložba i degustacija tradicionalnih jela, smotra rukotvorina, smotra stvaralaštva nacionalnih manjina Vojvodine). Ovu manifestaciju poseti oko 120 000 do 150 000 posetilaca (www.danas.rs).

Slaninijada je upamćena po još mnogim drugim kuriozitetima i pojavama koje su po prvi put viđene upravo na kačarevačkom simpozijumu najboljih svetskih slaninara. Na Drugoj Slaninijadi, u zimu 1989. godine, prodato je 1027 ulaznica za Bal slaninara, a manifestacija je bila putem televizijske reportaže predstavljena i na CNN-u. Na toj Drugoj Slaninijadi, Rača Vulanović je načinio prvu skulpturu od slanine na svetu. Za remek delo slaninarskog vajarstva, pod nazivom „Satara“, utrošeno je 5 tona slanine, a skulptura se izdigla čak 12 metara u vis, do plafona kačarevačke sportske hale (www.slaninijada.com).

Manifestacija se održava polovinom februara i traje četiri dana. Program manifestacije počinje promocijom programa sa prodajom slanine u centru Pančeva i Beograda i defileom učesnika, nedelju dana pre zvaničnog početka, i gostovanjem organizatora u emisiji „Žikina šarenica“ na Radio Televiziji Srbije i konferencijom za novinare u pančevačkom hotelu „Park“ (www.slaninijada.com).

Organizator, Turističko društvo Kačareva, prvog dana organizuje izložbu i degustaciju starih i zaboravljenih jela. Tokom manifestacije, održava se i smotra stvaralaštva nacionalnih zajednica Vojvodine i demonstracija kuvarskih veština, uz nastup folklornih grupa. Na 20. Slaninijadi po prvi put su vrednovani, van konkurencije, i uzorci slanine iz inostranstva: Francuske, Brazila, Slovačke, Bugarske i još nekoliko zemalja. Takođe, kuvano je više od pet tona „slaninarskog pasulja“, odnosno oko 14 hiljada porcija.

Iako Slaninijada pripada poludnevnoj i dnevnoj kontraktivnoj zoni do tri sata udaljenosti drumskim saobraćajnim putničkim prevoznim sredstvima – grad Beograd, AP Vojvodina, rumunski deo Banata, posetioci su mahom iz naselja pančevačke opštine, južnog dela Banata i uže gradske zone Beograda, a izlagači iz Kačareva i okolnih mesta. Time manifestacija ima regionalni rang održavanja.

I pored relativno dovoljne zastupljenosti manifestacije uoči i tokom trajanja u sredstvima javnog informisanja od lokalnog do nacionalnog značaja i prisustva datuma održavanja manifestacije sa svim relevantnim podacima o organizatoru u Kalendaru turističkih priredbi Srbije (i u elektronskoj i u štampanoj formi) i na web sajtu Turističke organizacije Vojvodine (www.vojvodinaonline.com), i prezentacije programa u okviru sajta Manifestacije (www.manifestacije.com), turistička promocija nije uticala da se broj posetilaca rapidnije poveća.

Privredno-turistička manifestacija Slaninijada se po svom karakteru sadržaja može oceniti kao revijalna, izlagačka, takmičarska i prodajna manifestacija. Najznačajniji akcenat je stavljen na njen prodajni karakter o čemu svedoči prodaja oko 150 tona slanine i mesnih prerađevina za četiri dana održavanja (www.danas.rs). Turistički karakter jeste zastupljen, ali uz određena ograničenja prostorom održavanja i vremenskim uslovima, kao i slabom povezanošću sa ostalim prirodnim i kulturnim vrednostima okoline Kačareva. Za ostvarivanje veće turističke posećenosti i podizanje ranga manifestacije na nacionalni ili vannacionalni okvir potrebna je saradnja kako sa domaćim, tako i sa inostranim relevantnim turističkim preduzećima i organizacijama koji bi doprineli porastu organizovanih poseta turista u Kačarevo. Takođe, neophodno je i širenje promotivnih aktivnosti na veći broj promotivnih sredstava i medija, kao i planski pristup u osmišljavanju celovitih propagandnih kampanja i njihovo permanentno sprovođenje.

 

Manifestacija „Koviljska rakijada – Parastos dudu“

 

Organizovanje turističko-privrednih manifestacija u naseljima, čije se stanovništvo pretežno bavi poljoprivredom, je dobar potez kojim se nastoji afirmisati lokalno stanovništvo i njihova tradicija. Ovakve manifestacije agro-turističkog karaktera održavaju se i u našoj zemlji i uglavnom su posvećene nekom proizvodu koji je autentičan za taj kraj.

Manifestacija Koviljska rakijada „Parastos dudu“, održava se tradicionalno već dve decenije, uglavnom poslednjeg vikenda u junu ili početkom jula, jer je to period kada su dudovi uzreli i spremni za pečenje rakije. Cilj manifestacije je da kroz organizovanje takmičenja za izbor najbolje prirodne, domaće rakije, afirmiše tradicionalan način proizvodnje ovog pića, pre svih drugih rakije od duda, koja je karakteristična za vojvođansko podneblje.

Moto manifestacije Koviljske rakijade „Parastos dudu“ glasi „Pij malo, pij dobro“. Ovo je dobar marketinški potez, jer se na taj način promoviše, kako umerenost u piću, tako i kvalitet proizvoda – izuzetno jake rakije dudare, koju preporučuju samo u malim količinama.

 

Sava Graorac, osnivač i organizator

Sava Graorac, osnivač i organizator manifestacije koviljske rakijade „Parastos dudu“

 

Cilj manifestacije Koviljska rakijada „Parastos dudu“ je očuvanje tradicije i afirmisanje dudare kao vojvođanskog brenda, a motiv za naziv je sećanje na vremena kada je dudare bilo više, uz nadu da će se kroz ovu manifestaciju motivisati proizvođači da peku više dudare koja će biti odgovarajućeg kvaliteta.

Pored ove manifestacije, koja neguje tradiciju ovog podneblja, poslednjih godina Pokret gorana Novog Sada u saradnji sa manastirom Kovilj čini napore da afirmiše lokalne umetnike i zanatlije organizovanjem prodajne izložbe pod nazivom „Ruke zlatne“, koja je prvi put postavljena ispred manastirskih zidina tokom dva dana održavanja manastirske slave Svetog arhangela Mihaila, 25. i 26. jula 2006. godine, sa planom da se zbog značajnog odziva ova izložba održava tradicionalno. Organizaciju ove izložbe pomažu i inostrani volonteri, koji se zajedno sa mladima iz Kovilja u to vreme nalaze u Međunarodnom radnom kampu „Otkrijmo svoje vrednosti“, sa prevashodnim ciljem da se lokalno stanovništvo probudi iz letargije.