Četvrtak, 2 April 2020.
Poljoprivredni portal kluba 100P PLUS

VOJVOĐANSKI KLUB

VOJVOĐANSKI KLUB

(29.9.1992. god. – 29.9.2012. god.)

 

Jubilej osnivanja  Vojvođanskog kluba obeležen je 28. septembra 2012. u bašti hotelu „Vojvodina“, Novi Sad.

Ideja za osnivanje Vojvođanskog kluba potekla je od grupe građana Novog Sada, pre svega od mašinskog inženjera Stanimira Lazića(rodom iz Deronja), dr Veselina Lazića (rodom iz Bačkog Brestovca) i arhitekte Slobodana Jovanovića (rodom iz Temerina) koji su bili i ostali članovi Novosadskog kluba u Zmaj Jovinoj 3.

U registraciji, a i kasnije, zvanična adresa Vojvođanskog Kluba je bila na adresi porodičnog stana Veselina Lazića, Veljka Petrovića 6, Novi Sad. Sastanci I Izvršnog odbora Vojvođanskog Kluba, od osnivanja pa do 2001. godine, održavani su u kabinetu profesora Veselin Lazića na Poljoprivrednom fakultetu u Novom Sadu. Iz tih razloga, ne malog broja osoblja fakulteta, kabinet V. Lazića nazvan je „autonomaško gnjezdo“.

 

Stanimir Lazić, doajen i prvi predsednik i Đorđe Subotić, sadašnji predsednik Vojvođanskog kluba govornici na svečanosti u povodu dvadesetogodišnjice Kluba u bašti hotela „Vojvodina“; foto: V. Lazić


Pitanje autonomije Vojvodine internacionalizovano

Na svečanosti povodom jubileja – dvadesetogodišnice Vojvođanskog kluba, Stanimir Lazić je kao doajen Kluba i njegov prvi predsednik govorio o nastanku i važnijim segmentima rada Kluba:

–       Osnivačka Skupština Vojvođanskog kluba održana je u restoranu „Oaza“ koji se nalazi u okviru staračkog doma na Limanu.

Na osnivačkoj skupštini Vojvođanskog kluba usvojili smo statut kao udruženje građana. U osnivačkoj platformi jasno i glasno smo stavili da će se Klub baviti i politikom, a neće biti politička stranka.

–       Imali smo dva oblika delovanja. Jedan oblik su bile tribine Vojvođanskog kluba, na kojima se postupno definisala platforma za definisnje autonomiju Vojvodine u svim onim oblastima za koje smo smatrali da čine ono što se naziva autonomija. Pozivali smo ljude od struke iz svih oblasti (školstvo, obrazovanje, poljoprivreda…) za koje smo smatrali da Vojvodina treba da dobije nadležnost. Tih tribina je Vojvođanski klub imao 68. Jedna se zvala „Razgovor u Klubu“, a druga „Govornica Vojvođanskog kluba“. Iz tih razgovora je definisano ono što se zove Platforma za savremenu autonomiju Vojvodine.

Godine 1995. smo objavili knjigu „Knjiga o Vojvodini“ koja je sadržala sve ono što je rečeno na tim tribinama.

–       Sledeći dokumenat koji je pripremio Vojvođanski klub je „Manifest autonomije Vojvodine“ koji je objavljen 1995. godine. Nacrt Manifesta je napisao Stanko Pihler, profesor Pravnog fakulteta sa molbom da ne objavimo ko je pripremio nacrt. Kada smo ga pripremili, pozvali sve tadašnje vojvođanske političke stranke i nestranačke organizacije, da taj dokumenat usaglasimo. To se i dogodilo i usvojen je nacrt kako ga je prof. Stanko Pihler i napisao.

Manifest za autonomnu Vojvodinu je prvi dokumenat koji smo poslali svim opštinama u Vojvodini, Skupštini AP Vojvodine, predsedniku države Republike Srbije i Skupštini Republike Srbije i tadašnje Savezne republike Jugoslavije. Ali, nismo se na tome zaustavili. Taj dokumenat je poslat i generalnom sekretaru Ujedinjenih nacija, tadašnjem Savetu bezbednosti, gospođi Ren i gospodinu Karlu Biltu. Veoma je važno da istaknem da je to bio prvi dokument kojim smo pitanje Vojvodine internacionalizovali.

 

Gosti na svečanosti u povodu dvadesetogodišnjice jubileja Vojvođanskog kluba u bašti hotela „Vojvodina“; foto: V. Lazić

 

Promena ustavnog položaja Vojvodine

Stanimir Lazić, doajen i prvi predsednik Kluba:

–       Zatim, u saradnji sa tadašnjim vojvođanskim strankama koje su to želele, jer bilo je i onih koje nisu želele, i svim nestranačkim organizacijama u Vojvodini, pripremili smo predlog za promenu ustavnog položaja Vojvodine. To je bilo 1997. godine. Predlog za promenu ustavnog položaja Vojvodine, moram da istaknem, poslali smo svim institucijama vlasti u Vojvodini, Republici Srbiji i državi, kao i međunarodnim institucijama. To je bio drugi dokumenat iz Vojvodine kojim je pitanje Vojvodine internacionalizovano.

U julu 1999. godine Vojvođanski klub je održao vanrednu skupštinu na kojoj je doneta odluka da se Predlog za promenu ustavnog položaja Vojvodine i jedan drugi dokument Vojvođanskog kluba, ponovo pošalju svim međunarodnim institucijama. To je treći put da se pitanje autonomije Vojvodine internacionalizuje.

–       Platforma Vojvođanskog kluba, a tako smo mi videli nas u Vojvodini, je napisana ćirilicom i latinicom na srpskom jeziku. Prevedena je na mađarski, rumunski, slovački, romski jezik, i naravno na engleski, nemački i francuski. Tako smo se mi u Vojvođanskom klubu identifikovali sa onim što zovemo Vojvodina. I drugi dokumenti su bili prevođeni na sve ove jezike. Jedini interes Kluba je bio da zaštiti javne interese Vojvodine.

 

Glasnik Vojvođanskog kluba

Stanimir Lazić, doajen i prvi predsednik Kluba:

–       Važno istaći da je Glasnik Vojvođanskog kluba izlazio od juna 1993. godine do maja 2001. godine. Izašlo je 83 broja. Prvi tiraž je bio 350 primeraka, a završio je sa tiražom 3.200 primeraka. U tim devedesetim godinama, na primer, novosadski „Dnevnik“ je izlazio u 5.000 primeraka, a prodavao se u tiražu 3.000. Ovo je informacija koja govori da je naš Glasnik zaista išao, ne samo po celoj Vojvodine, nego i u Srbiji i bivšim republikama Jugoslavije.

–       Postoji 268 zapisnika sa sastanaka predsedništva Vojvođanskog kluba. Predsedništvo je u tom periodu održalo 139 sastanaka sa članovima Kluba, a najveći broj članova je dostigao cifru 332. Ako bi malo pogledali strukturu članstva, mogli biste naći zemljoradnika, majstora, inženjera, lekara – sve strukture su bile prisutne.

–       Vojvođanski klub je bio i inicijator osnivanja Vojvođanskog pokreta. Kao predsednik Vojvođanskog kluba, naravno, bio sam i u Vojvođanskom pokretu. Sva dokumentacija Vojvođanskog kluba i Vojvođanskog pokreta nalazi se u Arhivu Vojvodine. Takođe, sva ta arhivska dokumenta poslata su i na 105 adresa širom Vojvodine – bar po jedan u svakoj opštini Vojvodine. Nadam se da su ih sačuvali, pa neka ostane za istoriju.

–       Želim da verujem da smo uspeli da održimo vatricu ideje Autonomne Vojvodine, bar za neke buduće generacije, ako današnja ne uspe da uradi više. Ostalo mi je rado u sećanju – obišao sam sve opštine u Vojvodini, u svakoj opštini po nekoliko sela, sreo veoma veliki broj ljudi i svi ti ljudi su mi ostali u sećanju kao izuzetno čestiti ljudi. E, pa vredelo je uložiti svo to vreme i družiti se sa čestitim svetom.

 

Redefinisanje ustavnog položaja Vojvodine

Posle izlaganja stanimira Lazić, doajena i prvog predsednika Vojvođanskog kluba, govorio je Đorđe Subotić, sadašnji predsednik Vojvođanskog kluba:

–       Vojvođanski klub je posle Nezavisnog društva novinara Vojvodine i Novosadskog kluba (osnovan 23.10.1991), jedna od najstarijih organizacija civilnog društva u Vojvodini. Osnovana kao nevladina organizacija, a to sa ponosom ističemo, svih ovih dvadeset godina nije postala provladina organizacija.

Osnovan za vreme ratnih konflikata u okruženju, mesec dana nakon Međunarodne mirovne konferencije u Londonu, na kojoj je jasno zatraženo da se građankama i građanima Vojvodine vrate oduzeta ustavna prava, Vojvođanski klub je u svom osnovnom pristupu imao, a to ima i danas, ideju slobode i prava.

–       Prava i slobode stavljamo iznad nadležnosti. Ostvarivanjem ustavnih prava i sloboda oslobađamo se kolonijalnog odnosa koji je sve vreme prisutan prema Vojvodini. Oduzimanjem ustavnih prava, zakonodavnih, sudskih i izvršnih prerogativa, građankama i građanima Vojvodine i njenog federalnog statusa, došli smo u situaciju da je Vojvodina, od nekada najrazvijenijeg područja bivše SFRJ, po priznanju državne statistike, svedena u nedovoljno razvijene regione republike Srbije. Zaostaje za centralnim delom Srbije, nezaposlenost je iznad 28 odsto, aprosečan lični dohodak ispod iznosa u centralnom delu Srbije. to je surova realnost i tu ne pomažu nikakvi izgovori o različitoj metodologiji izračunavanja.

–       Nakon svih ovih godina vojvođansko pitanje, od osam u bivšoj SFRJ, ostalo je jedino ne završeno. Ono je i dalje otvoreno. Vojvodina je aktuelnim ustavom države Srbije definisana kao nesuštinska autonomija. Autonomija bez autonomije. Građanke i građani Vojvodine prepoznali su to  i većinom od preko 56% nisu glasali za ovaj ustav.

–       Pojam autonomije je devastiran i prevaziđen aktuelnim ustavom i političkom praksom. Vreme je za pokretanje inicijative za redefinisanje ustavnog položaja Vojvodine u zajedničkoj državi Srbiji. U ime prava i sloboda, Vojvođanski klub u sadejstvu sa IV vojvođanskom konvencijom, definisao je drugačiji ustavni položaj Vojvodine. Ideju sloboda i prava ostvarićemo ravnopravnim odnosom Vojvodine i Srbije, a ne podređenim i kolonijalnim statusom. Dakle, Vojvodina sa punim političkim subjektivitetom, elementima državnosti i raspolaganjem zakonodavnim, sudskim i izvršnim funkcijama koje će biti definisane Ustavom Vojvodine, jedino može da obezbedi kvalitetniji život žitelja Vojvodine. Time će prestati dvodecenijsko ustavno nasilje i tortura koje se sprovode prema Vojvodini. Takva Vojvodina, sa statusom republike i federalne jedinice u zajedničkoj državi, ostvarenje je ideja slobode.

Priredio: Veselin Lazić