Četvrtak, 22 Avgust 2019.
Poljoprivredni portal kluba 100P PLUS

Zanimljivosti (227)

Stočarski žigovi, zvona i puta (II)

 

Ivan Čakan

kustos, Muzej Vojvodine

 

Izvor: III Izložba iz istorije poljoprivrede, 1981.

 

 

Stočarska zvona

 

Od ne male pomoći stočarima su bila različita zvona. Zvonima su obeležavani predvodnici stada, pojedini primerci u stadu, stoka u zaprezi. Po zvuku zvona prati se kretanje stada u celini ili udaljavanje pojedinih grla iz stada. Zvona se razlikuju po materijalu od koga su izrađena, po obliku (otuda i razni nazivi – zvona, klepetuše, vicigovi) i – logično je – i po zvuku. Obično se pazilo na usklađenost zvuka svih zvona u jednom stadu ili zaprezi.  Nestajanjem velikih stada ovaca i goveda i prestankom upotrebe volovskih zaprega prestaje i proizvodnja i promet raznih tipova zvona u Vojvodini, ali ih ima još uvek veliki broj sačuvan po domaćinstvima.

 

Klepetuša, Irig, oko 1880. godine

Klepetuša, Irig, oko 1880. godine

 

Klepetuša, Belegiš, oko 1910. godine

Klepetuša, Belegiš, oko 1910. godine

 

Klepetuše su izrađivali seoski kovači od gvozdenog pleha. Bilo ih je raznih veličina, što je u zavisnosti od toga za koju stoku su bile namenjene. Telo i otvor klepetuše mogli su biti različitog oblika (elipsast, okrugao, četvorougaon). Kroz dršku se provlači kožni remen kojim se ona vezuje oko vrata životinje. U unutrašnjosti klepetuše nalazi se klatno od čijeg oblika kao i oblika tela i otvora klepetuše, zavisi specifičnost njenog zvuka.

 

Klepetuša, Melenci

Klepetuša, Melenci

 

Klepetuša, Kusić, prva polovina 20. veka

Klepetuša, Kusić, prva polovina 20. veka

 

Klepetuša, Melenci, prva polovina 20. veka

Klepetuša, Melenci, prva polovina 20. veka

 

Vicigov

Vicigovi su liveni od mesinga. Izrađivali su ih majstori specijalisti. Ima ih sa jednostavnim klatnom, ali i takozvanih duplih kod kojih se u funkciji klatna nalazi još jedan manji vicigov.

 

Vicigov, Ritiševo, oko 1930. godine

Vicigov, Ritiševo, oko 1930. godine

 

U zbirci Vojvođanskog muzeja nalazi se stotinak raznih stočarskih zvona većinom izrađenih tokom druge polovine XIX veka.